Waarom een quickscan flora en fauna de eerste stap is bij elk bouwplan
Wie een bouwplan heeft, wil zo snel mogelijk weten of er obstakels op de weg liggen. Beschermde planten en dieren zijn een van de meest onderschatte…
Wie een bouwplan heeft, wil zo snel mogelijk weten of er obstakels op de weg liggen. Beschermde planten en dieren zijn een van de meest onderschatte obstakels, omdat ze niet altijd zichtbaar zijn. Een quickscan flora en fauna geeft al in de beginfase duidelijkheid over welke soorten op een locatie kunnen voorkomen en wat dat betekent voor het project. Dit artikel beantwoordt de vragen die initiatiefnemers het vaakst stellen over deze eerste stap.
Wat is een quickscan flora en fauna?
Een quickscan is een verkennend ecologisch onderzoek. Een ecoloog bezoekt de locatie, bekijkt gebouwen, bomen, water en begroeiing, en raadpleegt bestaande verspreidingsgegevens van soorten. Op basis daarvan beoordeelt hij welke beschermde soorten op de locatie kunnen voorkomen.
Wie een quickscan flora en fauna laat uitvoeren, krijgt een rapport met de bevindingen en een advies over de vervolgstappen. Daarin staat of nader onderzoek nodig is, voor welke soorten en in welke periode, en of er een vergunning voor een flora- en fauna-activiteit moet worden aangevraagd.
Een quickscan geeft geen definitief antwoord over de aanwezigheid van soorten, maar beoordeelt de kans daarop. Juist die beoordeling maakt het mogelijk om gericht vervolgonderzoek te doen, in plaats van op de gok uitgebreid te onderzoeken.
Waarom moet de quickscan zo vroeg gebeuren?
Vervolgonderzoek naar beschermde soorten is gebonden aan vaste perioden in het jaar. Vleermuizen en vogels die in gebouwen broeden, zijn bijvoorbeeld alleen in het voorjaar en de zomer goed te onderzoeken. Wie te laat ontdekt dat dit onderzoek nodig is, kan een heel seizoen verliezen.
Een vroege quickscan geeft ook ruimte om het ontwerp aan te passen. Een boom met een vaste verblijfplaats kan bijvoorbeeld worden gespaard door een gebouw net anders te positioneren. Zulke aanpassingen zijn in de schetsfase eenvoudig, maar in de uitvoeringsfase nauwelijks nog mogelijk.
Daarnaast vragen gemeenten bij een vergunningaanvraag vaak om een ecologische onderbouwing. Een quickscan die al klaarligt, voorkomt dat de aanvraag wordt aangehouden in afwachting van aanvullende informatie.
Wanneer is een quickscan nodig?
Niet elk project vraagt om dezelfde aandacht, maar een aantal situaties wijst sterk op de noodzaak van een quickscan:
- sloop of renovatie van gebouwen, vooral bij oudere panden met spouwmuren of dakpannen
- het kappen van bomen of verwijderen van struiken en heggen
- het dempen of aanpassen van sloten en vijvers
- bouwen op een braakliggend terrein of in het buitengebied
In al deze gevallen bestaat de kans dat beschermde soorten worden verstoord. Ook bij kleinere projecten, zoals een uitbouw of dakrenovatie, kan een quickscan nodig zijn wanneer er aanwijzingen zijn voor aanwezige soorten.
Wat gebeurt er na de quickscan?
Als uit de quickscan blijkt dat beschermde soorten niet in het geding zijn, kan het project verder zonder aanvullend ecologisch onderzoek. De zorgplicht blijft wel van toepassing, wat betekent dat bij de uitvoering zorgvuldig met de aanwezige natuur moet worden omgegaan.
Is de aanwezigheid van een beschermde soort mogelijk, dan volgt nader onderzoek volgens vastgestelde protocollen. Dat onderzoek bepaalt of de soort daadwerkelijk aanwezig is en hoe de locatie wordt gebruikt. Op basis daarvan wordt duidelijk welke maatregelen nodig zijn.
Wanneer een project een beschermde soort raakt, is een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig. In die aanvraag worden de onderzoeksresultaten en de maatregelen vastgelegd die de effecten op de soort voorkomen of beperken.
Hoe lang is een quickscan geldig?
Een quickscan is een momentopname. Natuur verandert, en een locatie die nu geen verblijfplaatsen heeft, kan die over een paar jaar wel hebben. Daarom is de bruikbaarheid van een quickscan beperkt in de tijd. Bij langere trajecten is het verstandig om het onderzoek te laten actualiseren.
Ook wanneer de plannen veranderen, kan een nieuwe beoordeling nodig zijn. Een uitbreiding van het projectgebied of andere werkzaamheden dan eerder voorzien, kunnen gevolgen hebben voor soorten die in de oorspronkelijke quickscan niet relevant waren.
Een goede afstemming met de ecoloog over de planning voorkomt dat een rapport verloopt op een ongunstig moment. Zo blijft de ecologische onderbouwing actueel tot het moment dat de werkzaamheden daadwerkelijk beginnen.